Verander fastfood

Iemand een hapje Kiwikroket?

Je bent wat je eet. Als dat waar is, zijn wij in het westen wandelende fastfoodketens. Waarom happen we zo graag in eten dat ons ziek maakt? En hoe zit onze voedselproductie eigenlijk in elkaar? Als je studeert aan de VU, kun je onderzoek doen naar gezondheidseffecten van voeding, maar ook nadenken over ons gedrag. Je onderzoekt, analyseert en bedenkt hoe het beter kan. (W)eet smakelijk!

Cafeïne: redder of illusie?

Bij elke naderende toets of examen is het weer hetzelfde liedje. Eén dag van tevoren realiseer je je dat je wéér te laat begonnen bent. Twee opties volgen: of je neemt je verlies, of je doet nog een laatste poging. Maar dan wel gewapend met zo’n energiedrankje waarvan je moeder roept dat het écht heel slecht voor je is. Maar is dat wel zo? We vroegen het Dr. Amber Kerkhofs.

Kerkhofs onderzocht in haar proefschrift de effecten van cafeïne dat één kopje koffie bevat. “Wanneer hersencellen al vermoeid zijn, na een bloksessie dus, dan is cafeïne je grote vriend”, vertelt ze. “Het stofje adenosine dat bij vermoeidheid wordt geproduceerd wordt in zo’n geval tegengehouden.”

Veel mensen roepen alleen dat ze zich überhaupt mentaal niet kunnen inspannen voordat ze cafeïne hebben gedronken. “Uit ons onderzoek kwam daar geen bewijs voor naar voren. De hersencellen bleven op hetzelfde niveau werken. Een soort placebo-effect dus. Cafeïne helpt alleen als de hersencellen al wel vermoeid zijn.”

Dat blikje dat je ’s ochtends met je saucijzenbroodje echt achterover moet klokken lijkt dus onzin. “Alhoewel er in energiedrankjes ook taurine zit en dat kan ook een effect op de hersencellen hebben. Maar daar heb ik geen onderzoek naar gedaan”, nuanceert Kerkhofs.

Om toch te verantwoorden dat je zo’n blik in je mik gooit, kan je in ieder geval zeggen dat elke dag cafeïne drinken tegen ziektes als Parkison en Alzheimer helpt. Ook hier luidt: geniet, maar drink met mate.

Voedingskeuzes en foodfabels

De schijf van vijf, het paleodieet, raw food – er lijkt geen einde aan de voedingshypes te komen. Niemand weet inmiddels meer wat nou echt gezond is en wat niet. VU-wetenschappers Jaap Seidell en Jutka Halberstadt bieden verheldering.

In het nieuwe boek Jongleren met voeding duiken de twee in de grimmige wereld van de poedertjes, besjes en zaadjes en geven uitsluitsel of we daar vooral mee door moeten gaan, of dat een graai in het groenteschap van de supermarkt ook oké is. Want door alle tarweshotjes, houtskooldiëten en sapkuurtjes zou je haast vergeten dat een appel ook gewoon een bom vitamientjes is.

Levensvragen
Ook wordt er in het boek antwoord gegeven op de vraag der vragen: in welk vet je het best je oliebollen bakt. En of het bijvoorbeeld een goede ontwikkeling is dat de gezondheidshype de oer-Hollandse traditie van de gehaktdag zo goed als verdreven heeft. Spoiler: het is inderdaad het geval dat vleeseters vrijwel altijd ongezonder eten dan veganisten.

Een ander fenomeen waar de twee op in gaan is het staand of zittend eten. Want wie eet er nu niet even snel een kroketje op het station? Het antwoord op deze essentiële vraag: “Staan is prima zolang je niet schrokt. Zittend eten is beter zolang je het gezellig aan tafel doet en niet voor de tv of computer.” Doei Netflix dus. 

Van citrusschil tot krentenbol

Als je de afgelopen jaren niet ergens onder een steen bivakkeerde, zal het je niet zijn ontgaan dat we hard bezig zijn de aarde naar de Filistijnen te helpen. Heeft het dan eigenlijk nog wel zin om in duurzaamheid te investeren? Volgens schillenboer Sytze zonder twijfel.

Sytze van Stempvoort (24), VU-alumnus, probeert een dystopisch toekomstbeeld tegen te gaan met zijn bedrijf PeelPioneers. Hij verwerkt schillen van citrusvruchten tot etherische oliën. Hiermee worden onder andere jouw krentenbolletje, maar ook sinas, chocolade en schoonmaakmiddelen gemaakt.

“In Nederland alleen worden jaarlijks 250 miljoen kilo citrusschillen weggegooid”, vertelt Sytze. “Deze schillen gingen gewoon de verbrandingsoven in. Harstikke zonde natuurlijk, want je kunt er nog waardevolle grondstoffen uit kunt halen.” Daarom laat hij nu ladingen schillen ophalen bij supermarkten, horeca en cateringbedrijven en deze werken graag mee want het scheelt hun verwerkingskosten.

Zijn bijnaam ‘schillenboer’ verwijst naar de ouderwetse schillenboer die vroeger langs de deuren ging om schillen op te halen voor vee. Dat doet Sytze op een bepaalde manier ook, want wat na de verwerking nog overblijft wordt ook bij PeelPioneers vermaakt tot hoogwaardige voeding voor vee.

Dan is er één vraag die ons nog rest. Neemt hij na zijn ontbijt met verse jus ook netjes de schillen mee naar zijn werk? “Haha, nee. Dat vind ik te veel gedoe voor wat het oplevert. Het gaat om de bulk van de grote partijen. Ik kan er gelukkig wel van op aan dat mijn vrienden er regelmatig grappen over maken: zo wordt van elke sinaasappelschil een foto naar me opgestuurd.”

Zo word je verleid om gezonder te eten op werk

“Je kunt een bedrijfsrestaurant zó inrichten dat het werknemers verleidt om gezonder te gaan eten, zónder ongezondere opties weg te halen”, concludeert VU-gezondheidswetenschapper Liesbeth Velema na een uitgebreid onderzoek in dertig bedrijfsrestaurants. Deze strategieën worden ook wel ‘nudges’ genoemd. Als er bijvoorbeeld naar verhouding meer magere kaas of volkoren brood uitgestald ligt, wordt daar meer van verkocht. Ook blijkt het verschil te maken als gezondere producten meer vooraan staan op de route: eerst de saladebar en later pas de gefrituurde snacks. Op de lange termijn kunnen deze kleine veranderingen bijdragen aan een gezonder eetpatroon en gezondere werknemers. 

Waarom is kauwen zo belangrijk?

Wat eten we over 25 jaar?

Suikerbieten met brandnetels. Lijkt het je wat? Het kan over 25 jaar zo maar ons menu zijn. Dan is de aarde namelijk 1,5 tot 3 graden opgewarmd. Door jarenlang mislukte oogsten stort onze voedselimport in. Dus eten we wat in Nederland goed groeit: suikerbieten, aardappels, mais, erwten, bonen, beukennootjes en brandnetels. ‘Misschien loopt het wel los, maar helemaal gerust ben ik er niet op’, zegt Martijn Katan, emeritus-hoogleraar Voedingsleer.

Gif op je eitje?

Herinner je je de fipronil-paniek nog? Ontspan dan maar. ‘Het effect van gif in eten op onze gezondheid is verwaarloosbaar’, zegt VU-hoogleraar Ingeborg Brouwer. Ziek worden we omdat we te veel ongezond eten. Al die calorieën, verzadigde vetten, transvetten, alcohol, zout en suiker vergroten de kans op ernstige ziektes. ‘Wie gezond wil leven kijkt niet alleen naar schandalen, maar ook naar wat er op je bord ligt’.

Welke training heb je nodig als je een betere sporter wil worden?

Dááág gehaktbal

De permafrost smelt. De biodiversiteit daalt. De voedselprijzen stijgen. En wij zijn ongezond dik. Zo, iemand nog goed nieuws? Jazeker. Milieuchemicus Harry Aiking heeft een oplossing voor veel van de problemen: minder dierlijk eiwit eten. ‘Beter nu minder vlees op je bord, dan over een paar jaar helemaal niks meer.’

Hoe ga jij de wereld veranderen?
Hoe worden we gezond oud?

Een woning als beloning

Met project VoorUit helpen studenten actief om de sociale cohesie in Amsterdamse woonwijken te vergroten. Als beloning krijgen ze een woning. Melvin Kuijpers (22) studeert Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie (CAO) aan de VU en is al twee jaar betrokken bij VoorUit.

Hoe ben je bij VoorUit terecht gekomen?

“Op de Bachelordag liep ik langs het kraampje van project VoorUit en was direct benieuwd. Ik raakte aan de praat met iemand die nog steeds bij VoorUit actief is. Thuis heb ik nog even op de site gekeken en besloten om me aan te melden. Dat heeft heel goed uitgepakt.”

Wat veel mensen zich wellicht afvragen: doe je het alleen voor de woning?
“In eerste instantie wel. Ik zag het ook als een kans om mijn cv een boost te geven. Mijn werkzaamheden bij VoorUit ben ik steeds meer gaan waarderen: ik heb geleerd om écht iets voor de maatschappij over te hebben. Ik haal veel voldoening uit mijn werk, meer dan de meeste studenten met een bijbaan. Als ik het alleen voor de woning deed, was ik al lang bij VoorUit gestopt.”

Wat zijn je werkzaamheden?
“Ik organiseer activiteiten zoals leesondersteuning op basisscholen, kooklessen, koffieochtenden met ouderen en sportactiviteiten. De kooklessen met kinderen vind ik het leukst, daar merk je echt de persoonlijke impact die je kan maken. Ik geef de kinderen aandacht en complimentjes die ze normaal niet zo vaak krijgen. In de zomer organiseren we vakantie-activiteiten. Vorige zomer hebben we een buurtfeest georganiseerd met allerlei spelletjes en een prijsuitreiking. Dat was echt super leuk!”

Is het goed te combineren met je studie?
“In het begin vond ik het vrij heftig om het te combineren met mijn studie, maar na een maand was ik er aan gewend. Bij VoorUit leer ik juist ook praktische dingen die in mijn opleiding totaal niet aan bod komen. Die combinatie is erg fijn.”

Allemaal anders is helemaal goed

De VU ziet verschillen als meerwaarde. Niet voor niks is er een heus ‘hoofd diversiteit’: Karen Oudenhoven. Zij zegt hierover: “Bij de VU leiden we mensen op die in de maatschappij en op de werkvloer kunnen omgaan met onze diverse samenleving. Zo doen we veel voor studenten die als eerste in hun familie gaan studeren. En nee, dat is niet ‘zielige’ studenten door hun studie slepen! We geven mensen met talent een duwtje in de rug.”

Vind je weg op de campus

De campus af, en de maatschappij in

Hoe gezellig het ook is, jouw leven als VU-student beperkt zich niet alleen tot de campus. Want met wat jij opsteekt in de collegezaal, werk je aan vraagstukken uit de maatschappij. Zo onderzochten VU-studenten welke hulpvragen leven bij bewoners in Amsterdam Noord, en helpen ze in Nieuw-West bij vraagstukken over de integratie van vluchtelingen. En wat dacht je van studenten die onderzoeken hoe ze het voedsel van de Voedselbank zo vers mogelijk bij klanten krijgen? Aan de VU studeer je niet alleen voor een cijfer, maar ook voor een ander. 

Vorige onderwerp
Volgende onderwerp